NA 18.2 (in scholis legendum)

[ Capituli textus integer apicibus instructus hic invenitur.]

Aliae editiones:


 * Loeb apud PHI
 * Loeb Latine et Anglice apud Perseum
 * Valpy variorum vol. II
 * Valpy variorum vol. IV

Capitulum 18.2 apud anchor.fm more Polonico recitatum.

Cūiusmodī quaestiōnum certātiōnibus

Sāturnāliciā lūdicra Athēnīs agitāre solitī simūs;

atque inibi expressa quaedam sophismatia et aenigmata oblectātōria


 * oblectatorius = θελκτήριος

[1] Sāturnālia Athēnīs agitābāmus hilarē prōrsum ac modestē,


 * ThLL: "In prisca Latinitate non nisi hilarus legitur", quae forma sola apud nostrum apparet.

nōn, ut dīcitur, remittentēs animum

— nam remittere, inquit Mūsōnius, animum quasi āmittere est —

[2] sed dēmulcentēs eum paulum atque laxantēs

iūcundīs honestīsque sermōnum inlectātiōnibus.

Conveniēbāmus autem ad eandem cēnam conplusculī,

quī Rōmānī in Graeciam vēnerāmus

quīque eāsdem audītiōnēs eōsdemque doctōrēs colēbāmus.

[3] Tum quī et cēnulam ōrdine suō cūrābat,

praemium solvendae quaestiōnis pōnēbat

librum veteris scrīptōris vel Graecum vel Latīnum

et corōnam ē laurō plexam,

totidemque rēs quaerēbat

quot hominēs istīc erāmus;

cumque eās omnis exposuerat,

rem locumque dīcendī sors dabat.

[4] Quaestiō igitur solūta

corōnā et praemiō dōnābātur,

nōn solūta autem trāmittēbātur

ad eum quī sortītō successerat,

idque in orbem vice parī servābātur.

[5] Sī nēmō dissolvēbat,

corōna ēius quaestiōnis

deō cūius id fēstum erat dicābātur.

[6] Quaerēbantur autem rēs hūiuscemodī:


 * 1) aut sententia poētae veteris lepide obscūrā, nōn ānxiē,
 * 2) aut historiae antīquiōris requīsītiō,
 * 3) aut dēcrētī cūiuspiam ex philosophiā perperam invulgātī pūrgātiō, [decretum = δόγμα, vide etiam Valpy vol. IV et ThLL sv. decretum II A]
 * 4) aut captiōnis sophisticae solūtiō,
 * 5) aut inopīnātī rāriōrisque verbī indāgātiō,
 * 6) aut tempus item in verbō perspicuō obscūrissimum.

[7] Itaque nūper quaesīta esse meminī numerō septem,

quōrum prīma fuit ēnārrātiō hōrum versuum,

quī sunt in Saturīs Quīntī Ennī ūnō multifāriam verbō concinniter inplicātī.

Quōrum exemplum hoc est:

nam quī lepidē postulat alterum frūstrārī,

quem frūstrātur, frūstrā eum dīcit frūstrā esse;    

nam quī sēsē frūstrārī quem frūstrā sentit,    

quī frūstrātur is frūstrāst, sī nōn ille est frūstrā.


 * Vide horum versuum explicationem a M.A. Mureto propositam apud Valpy vol. IV.

[8] Secundā quaestiō fuit

quōnam modo audīrī atque accipī dēbēret,

quod Platō,

in cīvitāte quam in librīs suīs condidit,

κοινὰς τὰς γυναῖκας,

id est commūnēs esse mulierēs,

cēnsuit

et praemia virīs fortissimīs summīsque bellātōribus posuit

sāviātiōnēs puerōrum et puellārum.

[9] Tertiō in locō hōc quaesītum est,

in quibus verbīs captiōnum istārum fraus esset

et quō pactō distinguī resolvīque possent:

Quod nōn perdidistī, habēs; cornua nōn perdidistī: habēs igitur cornua,

item altera captiō:

quod ego sum, id tū nōn es; homō ego sum: homō igitur tū nōn es.


 * Responsum: NA 16.2

[10] Quaesītum ibi est quae esset hūius quoque sophismatis resolūtiō:

Cum mentior et mentīrī mē dīcō, mentior an vērum dīcō?

[11] Posteā quaestiō istaec fuit,

quam ob causam

patriciī Megalēnsibus mūtitāre solitī sint,

plēbēs Cereālibus.


 * Verbum mutitandi in NA 2.24 explicatum.
 * De ludorum origine vide Ovidium in lib. IV Fastorum; ipsius quaestionis responsum non facile inveniendum, ut monet Valpy vol. IV.

[12] Secundum ea hoc quaesītum est:

verbum vērant, quod significat vēra dīcunt,

quisnam poētārum veterum dīxerit?


 * Responsum infra :)

[13] Sexta quaestiō fuit,

asphodelum cūiusmodī herba sit,

quod Hēsiodus in istō versū posuerit:

νήπιοι, οὐδὲ ἴσασιν ὅσῳ πλέον ἥμισυ παντὸς

οὐδ' ὅσον ἐν μαλάχῃ τε καὶ ἀσφοδέλῳ μέγ' ὄνειαρ,

et quid item Hēsiodus sē dīcere sentiat,

cum dīmidium plūs esse tōtō dīcit.

[14] Postrēma quaestiōnum omnium haec fuit:

Scrīpserim, lēgerim, vēnerim, cūius temporis verba sint, praeteritī an futūrī an utriusque?

[15] Haec ubi ōrdine quō dīxī prōposita

atque singulīs sorte ductīs disputāta explānātaque sunt,

librīs corōnīsque omnēs dōnātī sumus,

nisi ob ūnam quaestiōnem,

quae fuit dē verbō vērant.

[16] Nēmō enim tum commeminerat,

dictum esse ā Q. Enniō id verbum in tertiō decimō Annālium in istō versū:

Satin vātēs vērant aetāte in agunda?

Corōna igitur hūius quaestiōnis deō fēriārum istārum Sāturnō datast.

==

Bibliography:


 * Egelhaaf-Gaiser 2018
 * Holford-Strevens 2003: 15-26
 * Howley 2014
 * Oikonomopoulou 2019: 43-44

For general reference:


 * Hobden 2013